Fundusze Europejskie – słownik pojęć.

Home / Fundusze Europejskie / Fundusze Europejskie – słownik pojęć.

Fundusze Europejskie w pierwszym momencie kojarzą się z zawiłością pojęć. Bez posiadania wiedzy o tym, gdzie szukać ogłoszeń o naborach, o podstawowej terminologii oraz w zakresie samych rodzajów programów operacyjnych, poszukiwanie dofinansowań może być utrapieniem. Jednak nie taki diabeł straszny, jak go malują – co postaramy się udowodnić w tym i w kolejnych artykułach.

Fundusze Europejskie - Podstawowe pojęcia

Rozważania należy zacząć od fundamentów, aby zrozumieć fundusze europejskie. W tym przypadku jest to kluczowe słownictwo.

Program Operacyjny – podstawowy dokument, którego sporządzenie było wymagane podczas starań Polski o fundusze europejskie. Określane są w nim tzw. Priorytety. Ustalone raz, na zawsze determinują rodzaj wspieranych działań np. jeżeli w jakimkolwiek programie nie zostały ujęte żadne działania na rzecz wsparcia przedsiębiorczości oznacza to tyle, że biznes nie może liczyć na żadne działania. Dokumenty opracowane są na poziomie krajowym i regionalnym. Szczegółowy opis wszystkich Programów w kolejnych wpisach.

Fundusze Europejskie - podstawowe mechanizmy

Fundusze Europejskie – tym ogólnym pojęciem określamy instrumenty, z których udzielane są wsparcia finansowe na jasno określone cele. Środki pochodzą z pięciu głównych funduszy:

  • Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – jego celem jest zmniejszanie różnic w poziomie rozwoju regionów w Unii i wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej UE jako całości. Z funduszu pochodzi m.in. wsparcie inwestycji produkcyjnych i infrastrukturalnych oraz wsparcie udzielane małym i średnim przedsiębiorcom. 
  • Europejski Fundusz Społeczny (EFS) – głównym celem funduszu jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich. Pieniądze z Europejskiego Funduszu Społecznego zwiększają możliwość zatrudnienia i kształcenia. Z jego środków współfinansowana jest pomoc dla różnych regionów i grup społecznych, w szczególności dla osób zagrożonych ubóstwem oraz dla ludzi młodych wchodzących na rynek pracy.
  • Fundusz Spójności – jest to fundusz przeznaczony dla państw członkowskich, których dochód narodowy brutto (DNB) na mieszkańca wynosi mniej niż 90% średniej w UE. Jego celem jest zredukowanie różnic gospodarczych i społecznych oraz promowanie zrównoważonego rozwoju głównie poprzez duże inwestycje w zakresie infrastruktury transportowej i ochrony środowiska.
  • Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – fundusz ten zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich.
  • Europejski Fundusz Morski i Rybacki – fundusz wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich.

Dodatkowo istnieją dwa instrumenty, w ramach których realizowane są specjalne cele. Są to następujące Fundusze Europejskie o charakterze inwestycyjnym:

  • Fundusz Solidarności Unii Europejskiej – zapewnia wsparcie w przypadku poważnych klęsk żywiołowych.
  • Instrument Pomocy Przedakcesyjnej – stanowi wsparcie dla krajów kandydujących i dla potencjalnych kandydatów do UE.

Wprowadzono również instrumenty pomocy zwrotnej:

  • JASPERS I JASMINE – finansują wsparcie techniczne przy przygotowaniu dużych projektów infrastrukturalnych.
  • JEREMIE – ułatwia małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) dostęp do mikrofinansowania.
  • JESSICA – wspomaga rozwój obszarów miejskich.

B

  • Beneficjent – każdy podmiot, który ubiegając się o fundusze europejskie, uzyskał wsparcie finansowe.
  • B+R – badania (B) + rozwój (R), działalność badawczo-rozwojowa służąca zmniejszaniu różnic technologicznych między regionami i tworzeniu lepszych warunków równej konkurencji. Kluczowe pojęcie w przypadku niektórych możliwości ubiegania się o fundusze europejskie.
  • B+R+I – badania (B) + rozwój (R) + innowacje (I), działalność twórcza obejmująca badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowana w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań oraz działalność polegającą na opracowaniu nowej technologii i uruchomieniu na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług.

G

  • Generator wniosków – oprogramowanie komputerowe, zazwyczaj dostępne on-line, umożliwiające składanie wniosków wraz z załącznikami w naborach o fundusze europejskie.

I

  • Innowacyjność – wdrożenie nowego lub istotnie ulepszonego produktu (wyrobu lub usługi) lub procesu, nowej metody organizacyjnej lub nowej metody marketingowej w praktyce gospodarczej, organizacji miejsca pracy lub stosunkach z otoczeniem. Produkty, procesy oraz metody organizacyjne i marketingowe nie muszą być nowością dla rynku, na którym operuje przedsiębiorstwo, ale muszą być nowością przynajmniej dla samego przedsiębiorstwa. Produkty, procesy i metody nie muszą być opracowane przez samo przedsiębiorstwo, mogą być opracowane przez inne przedsiębiorstwo bądź przez jednostkę o innym charakterze (np. instytut naukowo-badawczy, ośrodek badawczo-rozwojowy, szkołę wyższą, itp.)
  • Instytucja Wdrażająca – podmiot publiczny lub prywatny odpowiedzialny za fundusze europejskie oraz realizację części lub całości programu na podstawie odpowiedniego porozumienia lub umowy z Instytucją Pośredniczącą, która deleguje mu część swoich zadań i odpowiedzialności. W zależności od specyfiki danego programu to zazwyczaj instytucja wdrażająca jest odpowiedzialna za nabór i ocenę wniosków o dofinansowanie.
  • IZ – skrót od Instytucji Zarządzającej. Jest to organ administracji publicznej, który przygotowuje program operacyjny, zarządza nim oraz nadzoruje jego realizację. Część swoich zadań może delegować do wykonania Instytucji Pośredniczącej, zachowując jednocześnie całkowitą odpowiedzialność za całość realizowanego programu. Każdym Programem Operacyjnym zarządza osobna Instytucja Zarządzająca. Ma to na celu zapewnienie przejrzystości dystrybucji i równe traktowanie każdego, kto ubiega się o fundusze europejskie.

K

  • Kwalifikowalność projektów – projekt jest kwalifikowalny, czyli może zostać zatwierdzony do współfinansowania ze środków Funduszy Europejskich, jeśli jest zgodny z wymogami danego funduszu i z politykami wspólnotowymi oraz jest spójny z zatwierdzonym programem i spełnia szczegółowe kryteria określone dla danego działania w uszczegółowieniu programu.
  • Kwalifikowalność wydatków – wydatek jest kwalifikowalny, jeżeli został poniesiony w ramach zatwierdzonego projektu realizowanego z udziałem dotacji europejskich. O kwalifikowalności wydatków decydują kolejno przepisy unijne, przepisy zawarte w uszczegółowieniach programów oraz ewentualnie dodatkowo inne przepisy stanowione przez instytucję zarządzającą.

M

MŚP – mikroprzedsiębiorstwa, małe lub średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu Rozporządzenia Komisji (WE) Nr nr 651/2014 o wyłączeniach blokowych uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem. W polskim prawodawstwie do MŚP zalicza się firmy, które:

  • nie zatrudniają więcej, niż 10 pracowników (mikroprzedsiębiorstwa) lub nie więcej, niż 50 pracowników (małe przedsiębiorstwa) lub nie więcej, niż 250 pracowników (średnie przedsiębiorstwa)
  • roczny obrót całkowity nie przekracza 2 mln euro (mikroprzedsiębiorstwa) lub 10 mln euro (małe przedsiębiorstwa) lub 43 mln euro (średnie przedsiębiorstwa).

Należy zaznaczyć, że podmioty te nie mogą być powiązane, np. jeżeli prezes posiada udziały w innych spółkach lub zasiada w innych radach nadzorczych lub kontrolowana przez niego spółka posiada udziały w innych podmiotach, wówczas sumowana jest liczebność pracowników i rocznych obrotów całkowitych we wszystkich powiązanych jednostkach.

O

  • OOŚ – Ocena Oddziaływania na Środowisko. Badanie polegające na określeniu, opisie i ocenie bezpośrednich i pośrednich skutków danego przedsięwzięcia dla: człowieka oraz komponentów środowiska przyrodniczego (fauny, flory, wód, gleb, powietrza, klimatu, krajobrazu), oddziaływania między tymi elementami; dóbr materialnych i dziedzictwa kultury; ocena wpływu środowiska powinna być dokonana zgodnie z prawem polskim i odpowiednimi dyrektywami UE dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego. Kluczowa procedura podmiotu, który aplikuje o Fundusze Europejskie i zamierza realizować zadania infrastrukturalne.

P

  • Partnerstwo – włączenie w proces podejmowania decyzji i ich realizację odpowiednich szczebli władz wspólnotowych i krajowych, jak również instytucji i środowisk regionalnych oraz lokalnych najlepiej znających potrzeby i możliwości swego regionu. Jest to jedna z zasad wdrażania Funduszy Europejskich.
  • Pomoc De Minimis – dofinansowanie udzielane w wysokości do 200 tys. euro (dla podmiotów działających w sektorze transportu drogowego pułap ten wynosi 100 tys. euro) dla jednego przedsiębiorcy w ciągu trzech lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. Jest to pomoc, która ze względu na niewielką wartość nie zakłóca konkurencji.
  • Pomoc publiczna – jest to wszelka pomoc przyznawana przedsiębiorcom ze środków publicznych. Ze względu na politykę ochrony konkurencyjności na wspólnym rynku europejskim pomoc publiczna może zostać przekazywana na ściśle określonych zasadach. Innymi słowy, pomoc publiczna to pomoc, dla której spełnione są jednocześnie wszystkie cztery przesłanki jej występowania, tj. gdy wsparcie: jest przyznawane przez Państwo lub pochodzi ze środków państwowych, udzielane jest na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku, ma charakter selektywny (dyskryminuje część potencjalnych zainteresowanych), zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.
  • Pomoc/wsparcie – formy pomocy dostarczanej przez Fundusze Europejskie, programy, jednolite dokumenty programowe poprzez wsparcie dla pomocy technicznej (doradczej) i działań innowacyjnych.
  • Projekt – przedsięwzięcie realizowane w ramach działania, będące przedmiotem umowy o dofinansowanie projektu między beneficjentem a instytucją zarządzającą, instytucją wdrażającą albo działającą w imieniu instytucji zarządzającej instytucją pośredniczącą. Najmniejsza dająca się wyodrębnić jednostka stanowiąca przedmiot pomocy.

R

  • Refundacja wydatków – zwrot przez Komisję Europejską wydatków realizowanych w ramach pomocy – po ich poświadczeniu przez instytucję płatniczą. Refundacja wydatków dokonywana jest w postaci płatności okresowych lub salda końcowego.

T

  • TIK – Technologie Informacyjno-Komunikacyjne. Narzędzia pozwalające na komunikację między ludźmi. Technologie informacyjno-komunikacyjne, nazywane też technologiami informacyjnymi (IT), są technologiami związanymi ze zbieraniem, przechowywaniem, przetwarzaniem, przesyłaniem, rozdzielaniem i prezentacją informacji (tj. tekstów, obrazów, dźwięku). Obejmują one w szczególności technologie komputerowe (sprzęt i oprogramowanie) i technologie komunikacyjne. Technologie informacyjne to także dziedzina wiedzy obejmująca: informatykę, telekomunikację i inne technologie powiązane z informacją. Dostarczają one narzędzi, za pomocą których można pozyskiwać informacje, selekcjonować je, analizować, przetwarzać i przekazywać odbiorcom.

U

  • Ustawa wdrożeniowa – ustawa określająca mechanizmy koordynacji realizacji programów operacyjnych wspófinansowanych z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Definiuje zasady wdrażania środków polityki spójności, podstawowe dokumenty temu służące oraz podmioty zaangażowane w ten proces. Określa także zadania i tryb współpracy między nimi. Dokument reguluje kwestie związane z rozliczeniami z Komisją Europejską i monitorowaniem efektów dotowanych z UE przedsięwzięć oraz te dotyczące kontroli, audytu, nieprawidłowości i korekt finansowych. Porządkuje zagadnienia dotyczące pomocy publicznej, zasady wdrażania instrumentów zwrotnych oraz system wyboru projektów i procedurę odwoławczą. Uwzględnia także nowe zasady realizacji polityki spójności 2014-2020 określone przepisami unijnymi, w tym: przeniesienie z poziomu Komisji Europejskiej na poziom państwa członkowskiego kompetencji w zakresie oceny zgodności systemów zarządzania i kontroli programów z wymogami unijnym (proces desygnacji instytucji, którym powierzono funkcje w procesie realizacji programu); wprowadzenie instrumentu Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) oraz zasad funkcjonowania systemu teleinformatycznego wspierającego realizację programów operacyjnych.

W

  • Wniosek o dofinansowanie projektu – dokument przedkładany przez potencjalnego beneficjenta do instytucji wdrażającej w celu uzyskania środków finansowych na realizację projektu w ramach programu.

Z

  • ZIT – Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Jest to narzędzie, które po raz pierwszy pojawiło się w przedstawionych przez Komisję Europejską aktach prawnych na nową perspektywę. Przy pomocy tego instrumentu, partnerstwa jednostek samorządu terytorialnego miast i obszarów powiązanych z nimi funkcjonalnie (miasto i samorządy znajdujące się w jego oddziaływaniu) mogą realizować wspólne przedsięwzięcia, łączące działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego. ZIT to także wyjście poza sztywne granice administracyjne JST i większe możliwości oddziaływania projektów unijnych.

Podczas opracowania powyższych definicji posiłkowano się oficjalnym słownikiem, dostępnym na stronie Ministerstwa Rozwoju. Pod wskazanym odnośnikiem dostępny jest kompletny zestaw pojęć wraz z wyjaśnieniami. Są one pomocne przy aplikowaniu, realizowaniu oraz rozliczaniu projektów finansowanych ze środków wspólnotowych. W kolejnych wpisach omówione zostaną poszczególne Fundusze oraz możliwości ubiegania się o wsparcia zadań.

Zachęcamy do komentowania i zadawania pytań zarówno w komentarzach, na FB, jak i za pośrednictwem e-maila: biuro@bmoutsources.pl

fundusze europejskie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *